15 maart
Case
Een leerling vroeg Zhaozhou: “Wat is het Zuivere Land?”
Zhaozhou antwoordde: “Een plas pis.”
De leerling vroeg: “Wilt u me dat tonen, aub?”
Zhaozhou zei: “Breng me niet in de verleiding.”
Kort
De beste binnenweg voor het ontwaken is de dingen in onze directe omgeving ernstig nemen.
Iets langer
Zhaozhou's gesprekken zijn heel beroemd. Maar bij leven trok hij weinig leerlingen aan. Als je dit gesprekje leest, is dat niet misschien te verwonderen.
'Het Zuivere Land' is een populaire boeddhistisch mythe. Ergens heel ver weg, soms zelfs in een ander heelal, woont een Boeddha die zo krachtig was dat iedereen in zijn aanwezigheid vanzelf verlicht werd. Veel traditionele boeddhisten hopen dan ook op een wedergeboorte in dat gemakkelijke Zuivere Land. Maar Zhaozhou wijst het hele idee van het Zuivere Land van de hand. Het is als een plas pis: iets wat je afscheidt, zoals je brein gedachten afscheidt, maar waar je nadien toch maar beter niet van drinkt. Hopen op een plek waar alles gemakkelijk is, houdt je vast in een escapistische droom. Ontwaken is wat anders.
We kunnen Zhaozhou's 'plas pis' ook anders lezen. Letterlijker: datgene wat de leerling zoekt is wel degelijk in een plas pis te vinden. Zo bekeken zegt Zhaozhou dat de gemakkelijkste manier om te ontwaken erin bestaat de concrete verschijnselen in je omgeving ernstig te nemen. En werk te maken van een wijze omgang ermee. Zo kan zelfs een plas pis een Zuiver Land zijn.
De leerling vraagt “Kunt u me dat tonen?” Hij vermoedt wellicht dat Zhaozhou het niet zo letterlijk meent, en dat de plas pis eigenlijk symbool staat voor een Diepe Waarheid. Ik stel me dan graag voor dat Zhaozhou doet alsof hij in het bijzijn van de leerling zou gaan plassen en grappend zegt: “Breng me niet in de verleiding, jongen.”
Spijtig genoeg weten we niet wat er toen gebeurde.
Voor de hele reeks, klik hier.